Mülteci Çalışanlara Kıdem Tazminatı

Her ülkedeki şartlar aynı değildir. Günümüzde birçok ülke yoksulluk sınırındadır ve her defasında dışarı göç vermektedir. Ayrıca açlık sınırında bulunan ülkelerin dışında bir de savaş içerisinde olan ülkeler bulunmaktadır. Bu ülkelerde insanlar çareyi başka ülkelere giderek orada hayatlarını geçirmede bulmaktadır. Birim ülkemizde de böyle yabancı olarak çalışan birçok kişi bulunmaktadır. Biz de bu yazımızda ülkemizdeki mülteci çalışanlara kıdem tazminatı durumunu inceledik.

Vatansız kişi, kendi yasalarının işleyişi içerisinde hiçbir devlet tarafından vatandaş sayılmayan kimseler için kullanılan bir tamlamadır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesine göre herkesin bir vatandaşlığa hakkı vardır ve hiç kimse keyfi olarak vatandaşlığından çıkarılamaz ya da vatandaşlık haklarından yoksun bırakılamaz. Yani diğer bir deyişle vatandaşlık hakkı temel bir haktır.

Vatansızlığın ortaya çıkmasındaki nedenler şöyle belirlenmiştir:

• Yasaların uyuşmazlığı
• Toprakların devredilmesi
• Devletlerin Uygulamaları
• Bireylerin İşlemleri

Mülteci ise, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba herhangi bir üyeliği ya da siyasi düşüncesi sebebiyle zulüm gören ya da göreceği korkusu yaşayan, bu nedenle ülkesinden ayrılmak zorunda bırakılan ve gittiği ülke tarafından endişeleri haklı bulunan kişidir.

Kıdem tazminatı ise işten çıkartılan sigortalıların en önemli güvencelerinden birisi olarak görülmektedir. Kıdem tazminatı ödenmesi için bazı şartların yerine getirilmiş olması gerekmektedir. Ülkemizde çalışan Türk vatandaşlarının kıdem tazminatı alma durumları şöyle belirlenmiştir:

• Aynı işverene en az 1 yıl boyunca çalışan kişiler kıdem tazminatı alabilir.
• İş sözleşmesi, işveren tarafından genel ahlak kuralları dışında feshedilmiş olan kişiler kıdem tazminatı alabilir.
• İş sözleşmesi işçi tarafından sağlık gibi nedenlerle feshedilirse bu kişiler kıdem tazminatı alabilir.
• İş sözleşmesinin askerlik için feshi de kıdem tazminatı alabilme sebebidir.
• İş sözleşmesinin emeklilik için ya da prim gününün dolmasından dolayı feshedilen kişiler kıdem tazminatı alabilir.
• Kadın işçi evlenirse ve bu yüzden iş sözleşmesi feshedilirse kıdem tazminatı alabilir.
• İş sözleşmesinin işçinin ölümü dolayısıyla feshedilmesi durumunda işçinin yakınları kıdem tazminatı alabilir.

Mülteci çalışanlara kıdem tazminatı konusu da son günlerde önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye’de çalışan ve bunun için çalışma izni almış olan yabancı uyruklu vatandaşların kıdem tazminatı alabilmesi için ilk şart iş yerinde 360 günden fazla bir çalışma süresi bulunmasıdır. Aslında kıdem tazminatı alabilmenin genel şartlarından birisi budur.

Bazı durumlarda yabancı çalışanlara ya da mültecilere bir yıldan az bir süre çalışma izni verilmektedir, bu yüzden de işverenin yanında bir yıldan fazla çalışamamaktadır. Bu yüzden bu kişiler kıdem tazminatı almaya hak kazanamazlar. Yani çalışma süresinin ne kadar süreli yapıldığı yabancı kişilerin kıdem tazminatı almasına etki etmektedir.

Yabancı işçilerde de kıdem tazminatı alabilme şartları bir yıllık çalışma süresinin dışında şöyle belirlenmiştir:

• İşveren tarafından ahlak kurallarına aykırılık gibi nedenler dışındaki nedenlerle işten ayrılan yabancı işçiler ve mülteciler kıdem tazminatı alabilmektedir.
• İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık ya da iş yerinde işin durması gibi nedenlerden dolayı işten ayrılmak zorunda kalan yabancı işçiler ve mülteciler kıdem tazminatı alabilmektedir.
• Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile işten ayrılmakta zorunda kalan yabancı işçiler ve mülteciler kıdem tazminatı alabilmektedir.
• Vefat eden sigortalıların hak sahipleri, yabancı işçiler ve mülteciler üzerinden kıdem tazminatı alabilmektedir.