Engelli Dereceleri

İnsanlar bazen doğuştan gelen engellerden dolayı bazen de geçirdikleri hastalıktan ya da kazadan dolayı engele sahip olabilmektedir. Bu engellerin çeşitli dereceleri olmaktadır. Engelli derecelerinin hesaplanması konusu da bu kapsamda önemli olmaktadır. Vatandaşlar hayatta bazen engel derecelerine göre indirimlere sahip olabilmektedir. Böylece engelli vatandaşlarımız daha rahat bir yaşan sürdürebilmektedir.

Engelli, fiziksel, zihinsel bir rahatsızlıktan dolayı ya da kaza sonucunda bir takım hareketleri yapamayan, duyu ya da işlevleri kısıtlanmakta olan kişidir. Engeller sonradan ortaya çıktığı gibi doğuştan da gelebilmektedir. Birden fazla engeli bulunan kişilerin engelli dereceleri hesaplanması bazı kurallar ile yapılmaktadır.

Engelli vatandaşlara bu engelli dereceleri kapsamında vergilerde belirli oranlarda indirim yapılmaktadır. Bunun için de engelli derecelerinin doğru hesaplanmış olması önemlidir. Engelli derecelerinin yanlış hesaplandığı durumlarda olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilir.

Engelli vatandaşların sağlık kurulu raporu almaları, raporların geçerliliği ve değerlendirme süreci Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki yönetmelik kapsamında belirlenmiştir. Engelli vatandaşların engelli oranları belirlenirken Engel Oranları Cetveli adındaki bir cetvel kullanılmaktadır. Bu cetvel yardımı ile bulunan engel oranları % ile belirtilir.

Balthazard Formülü

Engelli derecelerinin bulunmasında diğer bir yöntem de Balthazard formülüdür. Eğer engelli vatandaşın birden fazla engeli varsa engel oranı bu yöntem ile hesaplanır. Balthazard formülünün uygulanma şeklini şöyle maddeleyebiliriz:

• İlk olarak engelli vatandaşın engel oranları ayrı olarak belirlenir.
• Engel oranları en yüksekten başlanarak sıraya dizilir.
• Engelli vatandaşın sahip olduğu en yüksek engel oranı, % 100’lük orandan çıkartılır. Buradaki % 100, vatandaşın tüm vücut fonksiyonunu göstermektedir.
• Bu işlem sonucunda bulunan sayı, ikinci sıradaki engel oranıyla çarpılır ve çarpım sonucu 100’e bölünür. Bu işlemin sonucunda bulunan sayı da en yüksek engel oranı ile toplanır. Böylece ilk ve ikinci rahatsızlıktan dolayı bireyin sahip olduğu engel oranı bulunur.
• Engelli bireyin engeli ikiden daha fazla ise, ilk ve ikinci sıradaki rahatsızlıklarının yukarıdaki işlemle bilinen engel oranı ilk sıraya, diğer engel oranı da ikinci sıraya konulur. Aynı işlemler tekrar uygulanır.

Balthazard formülü ile birde fazla engele sahip olan vatandaşların engelli derecelerinin ve engel oranlarının hesaplanması bu şekildedir. 60 yaşın üzerindeki kişilerin Balthazard formülü ile engel oranlarının hesaplanması sırasında engellilik oranına % 10 eklenir.

Belirlenen Engelli Dereceleri

Bilindiği gibi engel derecelerine göre engelli vatandaşlara bazı kapsamlarda indirimler yapılmaktadır. Bu engelli dereceleri yönetmelikte şöyle belirlenmiştir:

• Birinci Derece Sakat: Çalışma gücünün % 80'inden fazlasını kaybeden engelliler.
• İkinci Derece Sakat: Çalışma gücünün % 60'ından fazlasını kaybeden engelliler.
• Üçüncü Derece Sakat: Çalışma gücünün % 40'ından fazlasını kaybeden engelliler.

Belirlenmiş olan engelli dereceleri yukarıdaki gibidir. Bu engelli derecelerine göre vergilerde de belirli oranlarda indirimler uygulanmaktadır. Bu indirimler, serbest meslek çalışanı olup bakmakla yükümlü olduğu engelli bir akrabası varsa da uygulanmaktadır.

Engelli derecelerine göre vergide yapılan sakatlık indirimlerinin oranlarını şöyle sıralayabiliriz:

• Birinci Derece Sakatlarda: 900,00 TL
• İkinci Derece Sakatlarda: 470,00 TL
• Üçüncü Derece Sakatlarda: 210,00 TL sakatlık indirimi uygulanmaktadır.

Aylık Ücretlere Engelli İndirimi Etkisi

Engelli dereceleri yukarıdaki gibidir. Şimdi de engelli dereceleri kapsamında engelli indirimlerinin aylık ücrete tepkisini inceleyelim. Söz konusu olan devlet memurlarının aylık ücretlerinin belirlenmesi sırasında, yararlanabilecekleri engelli indirim miktarı, aylık matrahtan indirilir ve yeni tutarın üzerinden Gelir Vergisi hesaplanmaktadır.

Engelli indiriminden yararlanacak olan kişi sayısı birden fazlaysa, her bireyin engel derecesi temel alınarak hesaplanan bütün engelli indirim tutarı, memurların aylık gelir matrahlarından indirilmektedir. Belirlenmiş olan engelli indirim oranları bu şekildedir.