Mülteci Çalışma İzni

Son zamanlarda birçok kişi ülkesini bırakıp daha iyi bir yaşam için ya da ülkesindeki karışıklıktan kurtulmak için başka ülkelere sığınmaktadır. Bu şekilde bir hayatı benimsemiş olan mülteciler için de ülkeler gereken kolaylıkları sağlamaya çalışmakta ve onların yaşamlarının iyi olması için değerlendirilmeler yapmaktadır. Son dönemde önem kazanan konulardan birisi de mülteci çalışma izni konusudur.

Ülkemizde de, kendi ülkesindeki zor şartlar dolayı gelip yerleşen çok sayıda mülteci yaşamaktadır. Bu kişiler hayatlarını burada geçirmeye çalışmaktadır. 26 Nisanda Resmi Gazetede yayınlanan yönetmeliğe göre bazı statülere sahip olan mültecilere legal çalışma vizesi çıkarılması öngörülmüştür.

Başvuru sahibi olan ya da gereken şartları sağlayan mülteciler, çalışmaya başlamadan önce gerekli kurumlardan çalışma izni almak zorundadır. Çalışma izni için başvurular, uluslararası korum başvurunun yapılmasından sonra 6 ay içerisinde yapılabilecektir. Başvuran kişilere, yani mültecilere asgari ücretin altında bir ücret ödenmemesi kabul edilmiştir. Mültecilere verilen bu çalışma hakkı, bu kişilere Türkiye’de mutlak kalış hakkı sağlamamaktadır.

Bir işveren mülteciyi çalıştırmak istiyorsa, mali açıdan büyük bir harcamayı göze almalıdır, o pozisyonu Türk vatandaşının yapamayacağını ve mülteciyi çalıştırmanın milli güvenlik, kamu düzeni, genel asayiş, kamu yararı, genel ahlak ve sağlık gibi konular açısından bir tehdit oluşturmadığını kanıtlamak zorundadır. Bu açıdan da işverenlere bu konuda çok iş düşmektedir.

Yukarıda bahsettiğimiz statü tanımları 6458 sayılı kanuna göre belirlenmiştir. Buna göre mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statü sahibi, 6458 sayılı kanun kapsamında başvuru sahibi kavramlarının kimlere karşılık geldiği şöyledir:

Mülteci: Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylardan dolayı; ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti ya da siyasi düşüncelerinden dolayı zulme uğrayacağı içim haklı sebeplerle korktuğu için vatandaşı olduğu ülkenin dışında bulunan kişiye denmektedir.

Şartlı Mülteci: Avrupa ülkeleri dışında meydana gelen olaylar sebebiyle ülkesine dönemeyen ve üçüncü bir ülkeye yerleştirilinceye kadar Türkiye’de kalmasına izin verilen kişilere denmektedir.

İkinci Koruma Statü Sahibi: Mülteci veya şartlı mülteci olarak nitelendirilemeyen, ancak menşe ülkesine veya ikamet ülkesine geri gönderildiği takdirde; ölüm cezasına mahkum olacak insanlık dışı muameleye maruz kalma korkusu nedeniyle Türkiye’ye sığınan kişilere denmektedir.

6458 sayılı kanun kapsamında başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiye denmektedir.

Söz konusu olan yönetmeliğe göre başvuru sahibi ve şartlı mülteciler, belirlenen makamlardan almış oldukları kimlik belgeleri ile birlikte çalışma izni alabileceklerdir. Çalışma izni için başvurular e-devlet üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılmaktadır. Mülteciler tarafından yapılacak olan bu çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde tek tek belirlenmiş olan esaslar dikkate alınacaktır ve ayrıca Bakanlık tarafından açıklanmış olan değerlendirme kriterlerine bakılacaktır. Kriterler sağlandığı takdirde mülteciye çalışma izni verilebilmektedir.

Bu kısımda mültecilere belirli bir ilde ikamet etme şartı getirilmektedir. Eğer mülteci olan kişi bu ilin dışında bir yerde çalışma için başvuru yaparsa; bu başvurular İçişleri Bakanlığının görüşüyle değerlendirilecektir. Ayrıca söz konusu olan yönetmelikte çalışma izninin verilmesinin yanında, çalışma izni başvurularının reddi, izinlerin iptali ya da geçersiz hale getirilmesi gibi konularda belirlenmiştir.