Maaşımdan Ne Kadar BES Kesintisi Yapılacak?

Önceden birçok ülkede uygulanan ancak Türkiye'de 2017 itibariyle yürürlüğe giren otomatik katılımlı bireysel emeklilik sistemi, yani kısaca BES, ülkemizde henüz yeni bir uygulama olduğu için bu konuda kafa karışıklıkları mevcut. Biz de bu yazımızda kafanızdaki soru işaretlerini gidermek adına otomatik katılımlı BES hakkında ayrıntılı bilgiler verip, çoğu çalışanın aklındaki ilk soru olan maaşımdan ne kadar BES kesintisi yapılacak sorusunu da cevaplayacağız.

Otomatik Katılımlı BES Nedir?

Bireysel emeklilik sistemleri, genelde bir emeklilik şirketi aracılığıyla çalışanların belirlenen oranda prim ödemelerini ve birikim yapmalarını sağlamaya yönelik sistemlerdir. Bu sistemlerin otomatik katılımlı olması ise, devletin işverenlere yaptırım uygulayarak çalışanlarını otomatik olarak bir bireysel emeklilik sistemine dahil etmeleridir. Adından da anlaşılabileceği üzere, otomatik katılımlı bireysel emeklilik sistemlerinde çalışanların kaydı yapılırken istekleri olup olmadığına bakılmaz, herhangi bir başvuru şartı aranmaz. Tabii bu demek değildir ki herkes bireysel emeklilik sisteminde kalmak zorundadır. Ülkemizde 1 Ocak 2017'den itibaren yürürlüğe giren sistemde çalışanların iki ay içinde caydıkları takdirde sistemden hiçbir maddi kayıp yaşamadan çıkabilmeleri bir haktır. 2 ayı geçtikten sonraki taleplerde ise emeklilik şirketleri belirli bir tutarda kesinti yapma hakkına sahiptir. Ayrıca sisteme geçişi teşvik etmek için 1, 3, 6, 10 yıl boyunca bireysel emeklilik sisteminde kalanlara devlet katkısı verilmektedir, cayma hakkını kullananlar doğal olarak bu katkılardan yararlanamayacak.

Kimlerin Maaşından Otomatik Katılımlı BES için Kesinti Yapılacak?

Bireysel Emeklilik Sistemi için otomatik kaydedilecek çalışanlar 1972'den önce doğan sigortalılar olacak. Yani otomatik katılımlı BES 45 yaş ve altında çalışanlar için geçerli. İlk açıklanan verilere göre 2017'nin sonunda toplamda 14 milyonu aşkın sigortalı, otomatik bireysel emeklilik sistemi ile prim ödemesi yaparak sisteme dahil olacak. Sistemin ülkemizde yeni olması sebebiyle bu geçişi kolaylaştırmak için aşamalı bir geçiş öngörülmüş. Türkiye'deki tüm iş yerleri için otomatik katılımlı bireysel emeklilik sistemine dahil olma zamanı 1 Ocak 2017 değil. Yapılan sınıflandırma şu şekilde:

• 1000 ve üzeri çalışanı olan özel sektör: 1 Ocak 2017
• Genel ve özel bütçeli idareler yani memurlar: 1 Nisan 2017
• 250-1000 çalışanı olan özel sektör: 1 Nisan 2017
• 100-249 çalışanı olan özel sektör: 1 Temmuz 2017
• Mahalli idareler ve KİT'ler (Kamu İktisadi Teşebbüsler): 1 Ocak 2018
• 10-49 çalışanı olan özel sektör: 1 Temmuz 2018
• 5-9 çalışanı olan özel sektör: 1 Ocak 2019

Maaşımdan Ne Kadar BES Kesintisi Yapılacak?

Her ne kadar rahat bir emeklilik geçirme fikri, sistemde kalmaları durumunda verilecek devlet katkıları ve birikim yapma ihtimali birçok sigortalı çalışan için bireysel emeklilik sistemlerini çekici kılsa da maaşlarının büyük bir kısmını böyle bir sisteme yatırarak günlük hayatlarında sıkıntı çekmek istenen bir durum değil. Burada maaşımdan ne kadar BES kesintisi yapılacak sorusu oldukça kafa kurcalıyor.

Devlet tarafından otomatik katılımlı bireysel emeklilik sistemi için çalışanların maaşlarından yapılacak kesinti bir tutar olarak değil de oran olarak belirlenmiş. Yani herkes aldığı maaşa göre prim ödeyip ona göre bir birikim yapacak. Bu oran ise brüt maaş olarak da bilinen prime esas kazancın %3'ü olarak belirlenmiş. Burada bir parantez; açarak prime esas kazancın ne olduğunu açıklayalım. Prime esas kazanç; çalışanların o ay hak ettikleri ücret, her türlü prim, ikramiye ödemeleri ve idari yargı kurumları tarafından kazanç olarak sayılan her şeyin toplam miktarıdır. Prime esas kazancınızı PTT'den de alabileceğiniz şifrenizle e-devlet sistemine giriş yaptıktan sonra, "E-hizmetler" - "Sosyal Güvenlik Kurumu" - "Ortak 4A/4B/4C Hizmetler" menüsüne girip "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ne tıklayarak öğrenebilirsiniz. Burada göreceğiniz prime esas kazancın %3'ü, maaşınızdan yapılacak BES kesintisi olacaktır. Prime esas kazancınıza göre yapılacak bu hesaplama sonucu bireysel emeklilik sistemi için en düşük 53 TL, en yüksek 340 TL kesinti yapılabilir.

Maaşınızdan ne kadar BES kesintisi yapılacağını hesaplamayı bir örnekle açıklayalım. 5510 sayılı kanuna tabi üniversite mezunu bir memuru ele alalım. Bu memurun prime esas kazancı aşağıdaki tablodaki kazançların toplanmasıyla 2002,17 TL olarak elde edilecek, bu tutarın %3'ü olan 60,07 TL ise maaşından yapılacak bireysel emeklilik kesintisi olacaktır.