Kimler Milletvekili Olabilir?

Ülkemizde siyasi partilerin bünyesinde ya da bağımsız olarak milletvekili olma imkanları bulunmaktadır. Kişiler gereken şartları sağladıkları sürece istedikleri partiden milletvekili adayı olabilirler. Kimlermilletvekili olabilir burada önemlidir.

Milletvekili, ülkemizde yapılan seçimlerin sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisinde aday olduğu ili temsil etmek için hak kazanan kişiye denmektedir. Milletvekili olan kişi il bazında aday olmuş olsa da aslında sadece o ilin değil, tüm milletin vekili olma hakkını kazanmış demektir. Milletvekili olma şartları anayasamızda açıklanmıştır. Buna göre kimlerin milletvekili olabileceğini aşağıdaki şartlara bakarak görebiliriz:

• Milletvekili olmak isteyen kişi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişi 25 yaşını doldurmuş olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişinin eğitim durumu en az ilköğretim mezunu olarak belirlenmiştir.
• Milletvekili olmak isteyen kişi askerliğini yapmış olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişi kamu hizmetinden yasaklanmamış olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişi taksirli suçlar yani kasıtlı olmayan suçlar haricinde 1 seneden fazla hapis yatmamış olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişi yüz kızartıcı bir hata yapmamış olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişinin hükümet sırrını açığa vurmak gibi suçları bulunmamalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişi ideolojik ve anarşik suçlara katılmamış olmalıdır.
• Milletvekili olmak isteyen kişinin milletvekili olabilmesi için kamu görevinde ise kamu görevinden istifa etmesi gerekmektedir.

Ülkemizde iki tür milletvekili adaylığı bulunmaktadır. Bunlardan birisi herhangi bir siyasi parti kapsamında milletvekili olmadır. Vatandaşlar şartları sağladıkları sürece istedikleri partiden milletvekili adayı olabilirler. Diğer bir milletvekili adaylık türü ise bağımsız olarak milletvekili olmadır.

Bir siyasi partinden aday olmak isteyen kişiler ilk olarak milletvekili adayı olmak istedikleri siyasi partiye giderek aday adaylığı için başvuru yaparlar. Aday adayı olabilmek için siyasi partiler tarafından bazı ücretler belirlenmiştir. Bu ücretin ödenmesinde kadınlara ve engelli vatandaşlara istisnalar yapılabilmektedir. Bu ücretle birlikte aday adayı olmak isteyen kişiden bazı evraklar da istenmektedir. Evraklar teslim edildikten sonra kişinin adaylığı kesinleşme aşamasına gelir.

Siyasi partilerde milletvekili adaylarının belirlenme aşamaları ve seçim yöntemleri farklılık göstermektedir. Bazı partiler milletvekillerini önseçim ile belirlemektedir. Diğer partiler de yönetim kurulları ya da partilerin liderleri tarafından belirler. Yapılan bu seçimler sonucunda adaylar arasında bir sıralama yapılmaktadır. Bu sıralama adaylar arasında adaylığa daha çok yakın olanları gösterir. Bu dönemlerdeki tanıtım çalışmalarına bu yüzden önem verilmelidir.

Siyasi partiler kapsamında milletvekili adayı olunabildiği gibi bağımsız olarak da aday olunabilmektedir. Kendisini siyasi bir partiye ait hissetmeyen, siyasi partilerin desteklediği herhangi bir görüşü desteklemeyen kişiler bağımsız aday olabilmektedir.

Bağımsız adaylar milletvekili olabilmek için başvurularını aday seçilmek istedikleri ilin İl Seçim Kurulu Başkanlığına giderek yapabilirler. Kişinin başvurusu onaylanırsa Yüksek Seçim Kuruluna duyurulur.

Milletvekili seçim aşamalarında diğer bir aşama da Yüksek Seçim Kurulu tarafından geçici listelerin açıklanmasıdır. Açıklanan listedeki adaylar için tanıtımlar, reklamlar, miting programları yapılır.

Yapılan seçimler sonucunda başarılı olarak milletvekili seçilen adaylar seçilmiş olduklarına dair mazbatalarını alarak Meclise kayıtlarını yaptırırlar. Rozetlerini aldıktan sonra da tam olarak milletvekillik görevlerine başlarlar.

Kimler Milletvekili Seçilemez?

Kimlerin milletvekili seçilebileceği yukarıda anlattığımız gibidir. Bir de milletvekili seçilemeyecek kişiler vardır. Milletvekili seçilemeyecek olan kişiler şunlardır:

• En az ilkokul mezunu olmayanlar milletvekili seçilemezler.
• Kısıtlılar milletvekili seçilemezler.
• Yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar milletvekili seçilemezler.
• Kamu hizmetinden yasaklı kişiler milletvekili seçilemezler.
• Taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.
• Affa uğramış olsalar bile bazı kapsamdaki mahkum olanlar ve terör eylemlerinden mahkum olanlar milletvekili seçilemezler.