Kimler İtibari Hizmet Süresi Kapsamındadır?

Ülkemizde devlet birçok konuda sigortalı kişilere prim ödemelerinde kolaylıklar sağlamaktadır. İtibari hizmet süresi de aslında bu kolaylıklardan birisi olarak görülmektedir. İtibari hizmet süresi kapsamına kimlerin girdiği önemlidir. İtibari hizmet süresi bazı kişilerde toptan ödemelerde ve aylık ödemelerde önemli yer tutmaktadır.

5510 sayılı kanuna göre itibari hizmet süresi şöyle tanımlanmıştır: İtibari hizmet süresi, Kanuna göre bağlanacak aylıkların ve yapılacak toptan ödemelerin hesabında dikkate alınan, ancak hiçbir şekilde Kanunla tanınan hakları kazanma bakımından gerekli prim ödeme gün sayısı, yaş ve emeklilik ikramiyesinin hesabında nazara alınmayacak süredir.

Kanunda yapılan bu açıklamaya bakılırsa, itibari hizmet süresi, sigortalılık süresi ve prim gün sayısının hesabında dikkate alınmamaktadır. İtibari hizmet süresi aylık ve toptan ödemelerde büyük önem taşımaktadır.

İtibari hizmet süresi kapsamından subaylar, yedek subaylar, astsubaylar, uzman jandarmalar, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaşlar ve erler yararlanabilmektedir. Bu kişilere bazı durumlarda itibari hizmet süreleri eklenmektedir. Bu süreleri şöyle sıralayabiliriz:

• Harbi olmasına sebep olan genel ve kısmi seferberliğe katılan kişilerin, harbin ilanından seferberliğin bitim tarihine kadar geçen süreler itibari hizmet süresi kapsamındadır.
• Seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerde görevli olan kişilerin, çarpışmaların başlangıcından seferberliğin sona erdiği tarihe kadar geçen süreler itibari hizmet süresi kapsamındadır.
• Harp veya seferberlik ilan edilmeden önce, Anayasaya göre ya da Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere göre, yabancı ülkelere gönderilen Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapanların çarpışma olması halinde, çarpışma süresince ya da çarpışma bitmeden dönenler için Türkiye’ye dönüş tarihine kadar geçen süreler itibari hizmet süresi kapsamındadır.

Sivillerde İtibari Hizmet Süresi

Askerlerde ya da Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindekilerde yapılan bu itibari hizmet süreleri bazı şartlar olduğu zaman sivillerde de uygulanmaktadır. 5510 sayılı kanuna göre, sigortalı olan kişilerden itibari hizmet süresine hak kazanma şartlarından herhangi birine sivil görevli, er ya da erbaş olarak katılmış olan kişilere de itibari hizmet süresi uygulanabilmektedir. Bu kişilere, fiili hizmet sürelerinin, bu tarihten sonra devam etmekte olan tutsaklık sürelerinin her yılı için altı aylık bir itibari hizmet süresi eklenmektedir. Bu durumda eklenmekte olan itibari hizmet süresinin toplamı 3 yıldan fazla olmamaktadır.

Harpta Tutsak Düşenlerde İtibari Hizmet Süresi Durumu

Harpta tutsak düşen kişilere de itibari hizmet süresi eklenme durumu olmaktadır. Bu kişilerin aylıkları ödenmek şartıyla, sözleşmeli personel dışındakilerin kurumlarıyla ilgisi kesilmemişse, bu durumda sahip oldukları fiili hizmet sürelerinin her yılı için altı aylık bir itibari hizmet süresi eklenmektedir. Bu itibari hizmet süresi de normal süreler gibi 3 yıldan fazla olmamaktadır.

Bu kişilere ek olarak bazı çalışanlar da itibari hizmet süresi kapsamına girmektedir. Bu kişileri şöyle sıralayabiliriz:

• Kamu idarelerinde pilot olan ve olmayan uçucu, denizaltıcılar.
• Dalgıçlar.
• Kurbağa adamlar.
• Paraşütçüler itibari hizmet süresi kapsamına girebilmektedirler.

İtibari Hizmet Sürelerinin Bildirimi

İtibari hizmet sürelerinin bildirimi herkesin kurumu tarafından yapılmaktadır. Emekli Sandığı kapsamında çalışanların ve bu kapsamda ilk defa sigortalı olanların itibari hizmet sürelerinin bildirimleri Yıllık İtibari Hizmet Süresi Prim Belgesi aracılığıyla kurumlar tarafından yapılmaktadır.

SSK’ya tabi olarak sigortalı olanların itibari hizmet sürelerinin bildirimleri de kendi kurumları tarafından yapılmaktadır. İtibari hizmet sürelerinin hesaplamaları da aynı kurumlar tarafından kişilerin hizmet sürelerine göre yapılmaktadır.