Hamile ve Doğum Yapan İşçi Hakları Nelerdir?

Hamile ve yeni doğum yapmış kadın çalışanların hakları ve çalışma koşulları ilgili mevzuat kapsamında belirlenmiştir. Buna göre hamile ve emziren kadınların hangi koşullarda ve günde kaç saat olacak şekilde çalıştırılacağı güvence kapsamındadır.

Hamile ve Doğum Yapmış Çalışanın Hakları

Hamile ya da yeni doğum yapmış kadın çalışanlar için hangi koşullar altında çalışabilecekleri ilgili kanun ve yönetmelik kapsamında güvence altına alınmıştır. Hamile çalışanların bu güvencelerden yararlanması için ise ilk olarak sağlık kuruluşlarından almış oldukları belgeler ile işverene bilgi vermeleri gerekiyor. İlgili yasal hakla kapsamında, rapor ile yapılmış bildirimler sonrasında uygulama başlamalıdır. İşveren, bu tarihten yani raporu aldıktan itibaren hamile ya da süt emzirdiği bebeği olan çalışanlar için gerekli sağlık tedbirlerini almalı, sağlık ve güvenliği için tehlikeli sayılan kimyasal, fiziksel, biyolojik etkenlerden çalışanın etkilenmemesini sağlamalıdır. Çalışanı etkileyecek psikososyal ve aynı zamanda tıbbi faktörler bulunuyorsa da gerekli önlemleri almak durumundadır.

İşveren, hamile ya da emziren çalışanlar için sağlık ve güvenlik riski oluştuğunu fark ettiğinde ise çalışma koşullarını, çalışma saatlerini değiştirmelidir. Sağlık raporu kapsamında hamile çalışan gerekli durumda sağlığına uygun olacak daha hafif işlerde çalıştırılmalıdır. Bu türden bir değişiklik yüzünden ücretinde ise herhangi bir indirim söz konusu değildir. İşyerinde hamile çalışanları çalıştırmaya dönük uygun hafif bir iş bulunmuyorsa işverenin bu durumda ücretsiz izin vermesi gerekir.

Hamile Kadınların Çalışma Saatleri

Hamile kadınların çalışma saatleri de ilgili kanun ve mevzuatlar kapsamında güvence altına alınmıştır. Hamile olduğu sağlık raporu ile tespit edilmiş kadınlar, gebeliklerinin kaçıncı ayında olduklarına bakılmadan, doğuma kadar geçecek sürede saat akşam 8 ile sabah 6 arasında çalıştırılamazlar. Bu nokta pek çok kadın çalışan tarafından bilinmemekte ve gece vardiyası yaptırılmaktadır. Sadece fabrikalar için değil, herhangi bir iş koluna dahil olacak şekilde bu saatlerde çalışma uygulanmamaktadır. Buradaki temel nokta yarısından fazlasına denk gelecek şekilde de çalıştırılamazlar. Örnek olarak 18.00 – 01.00 arasında yine hamile kadın çalıştırılamaz.

İlgili kanun, yeni doğum yapmış olan kadınların doğumlarını izleyen bir yıllık süre zarfında da gece çalıştırılmasına izin vermemektedir. Bir yıllık sürenin sonunda ise sağlık ve güvenlik açısından sakıncalı olduğuna ilişkin sağlık raporunun alınması durumunda raporda belirtilmiş olan süre kapsamında gece çalıştırma yasağı uygulamasına devam edilmektedir. Hamile ve emziren kadınların günlük çalışma süreleri bu kapsamda da 7,5 saati aşamamaktadır.

Doğum Öncesi ve Sonrası Çalıştırılmayacak Durumlar

Hamile işçilerin çalışma süreleri ise doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olacak şekilde toplamda 16 haftalık süre ile belirlenmiştir. Başka bir deyişle kadın çalışanlar toplamda 16 hafta doğum yüzünden çalıştırılamazlar. Çoğul gebelik olması halinde ise önce çalışılmayacak süreye iki hafta eklenmektedir. Fakat sağlık durumu uygun olan kadınlar talep etmeleri halinde doktor raporu kapsamında doğumdan önceki üç haftaya kadar çalışmalarına izin verilebilmektedir. Bu noktada kullanılmayan süreler doğumdan sonraki 8 haftaya eklenmektedir. Böylece işverenlerin doğum sürelerinden herhangi bir şekilde kısaltma yapmaları mümkün değildir.

Doğumda ya da doğum sonrasında ise annenin yaşamını yitirmesi durumunda, çocuğun hayatta kalması şartı ile doğum sonrasında kullanılmayan annelik izinleri nerede çalıştığına bakılmaksızın babaya devredilmektedir. Üç yaşını doldurmamış çocukları evlat edinen eşlerden birisine ya da evlat edinen eşe de yine bu kapsamda çocuğun aileye teslim edildiği tarihten itibaren geçerli olacak şekilde 8 haftalık annelik izni imkânı sunulmaktadır. Bu izinleri kullandırmayan işverenler için SGK tarafından yaptırım ve para cezası uygulanmakta, çalışan da tazminat alarak işten ayrılabilmektedir.