Engelli İşçi Gece Çalıştırılabilir Mi?

Engelliler hayatımızın bir gerçeği olmuş durumdadır. Ülkemizde çok sayıda engelli vardır fakat bu kişiler normal insanların yapabildikleri her şeyi rahatlıkla yapabilmektedir. İmkan verildiği takdirde farklı noktalarda görev almakta ve kısaca hayatın her alanlarında kendilerine yer bulmaktadırlar. Engelliler hayatlarını devam ettirebilmek için işlerde çalışmakta ve bazıları kamuya girerek memur olmakta bazıları ise işçi statüsünde özel sektörde görev yapmaktadır. İşçi olarak çalışan engellilerin yaptıkları görevlerin alanı oldukça geniştir ve engelli kişiler hemen her sektörde kendilerine rahatlıkla iş bulabilmektedir. Bu sektörde çalışan engelliler tarafından bazı konular merak edilmektedir. Ülkemizde engellilere ayrıcalık tanınıyor mu? Engelli işçi gece çalıştırılabilir mi? İşyerlerinin engelli kişileri çalıştırma zorunluluğu var mı? Bunlar gibi çok sayıda çalışma hayatıyla ilgili soru engelliler tarafından sorulmaktadır.

Ülkemizde engellilere pozitif ayrımcılık yapılmaktadır ve onların günlük yaşama katılması için bir takım önlemler alınmaktadır. Bu önlemler kanunlarla alındığı için uygulanması zorunludur. Söz konusu durum son derece güzel bir uygulamadır fakat yeterli değildir. Bu uygulamaların sayısının daha da artırılması gerekmektedir. Alınan önlemlerden bir kısmı ise engellilerin istihdama katılmasıyla ilgilidir. Bu durum hem engellilerin maddi ve manevi durumu için hem de ülke ekonomisi için iyidir. Engelli işçi çalışma şartları da engellilerin rahat bir şekilde çalışabilecekleri gibi ayarlanmış durumdadır. Böylelikle engelli kişiler zorlanmadan işlerini yapabilmekte ve günlük hayata katılmaktadır.

Engelli İşçilerin Çalışmasının Yasak Olduğu Yer ve Durumlar

Engellilerin çalışma durumlarına yönelik merak edilen konuların başında engellilerin gece çalıştırılması ile ilgilidir. Engelli işçi mesai dışında çalışabilir mi sorusu çok fazla sorulmaktadır. Bu konuya değinmeden önce engellilerin çalışma şartları ilgili kanun ve yönetmeliklerle belirlendiğinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu kanun ve yönetmeliklerde engelli işçilerin hangi şartlarda çalışmayacağını net bir biçimde belirtmiştir. Buna göre engelli işçiler:

• Yer altı ve su altında yürütülen işlerde çalıştırılamazlar.
• Engelli işçilerin yapacağı işler mesleğine, bedensel ve ruhsal durumuna uygun olmalıdır.

Yukarıda belirtilen maddelerden bir tanesi oldukça nettir. Diğeri ise kişilerin durumuna göre farklılık göstermektedir. Dolayısıyla ikinci maddenin her engelli için ayrı düşünülmesi gerektiğini söylemek yanlış olmayacaktır.

Engelli İşçi Gece Çalışabilir mi, Nöbete Kalabilir Mi?

Yukarıdaki maddeler ışığında bir takım sorulara cevap arayalım. Örneğin engelli işçi nöbete kalır mı? İşverenin engelli işçiyi nöbete bırakma hakkı var mı? Bu soruların cevabı yukarıda yazan iki maddede saklıdır. Öncelikle yasak olan durumlar kesin ve net ifadelerle belirtilmektedir. Yer altında çalışma durumu buna çok iyi bir örnektir. Bunun yasak olduğunu okuyan herkes anlamaktadır. Fakat nöbete kalma ya da gece çalışma ile ilgili net bir madde bulunmamaktadır. Dolayısıyla da engelli işçiler geceleri de çalışabilmektedir. Fakat burada dikkat edilmesi gereken husus ikinci madde ile ilgilidir. Gece verilen görev engelli kişinin mesleğine, bedenine ve ruhuna olumsuz bir şekilde etki etmemelidir. Yani gece verilecek iş engelliye uygun olmalıdır. Eğer uygun ise engelliler gece çalışabilir, uygun değil ise çalışamazlar.

Engelli işçi gece çalıştırılabilir mi ya da benzer soruların cevapları kesin olarak kanun maddesinde yer almadığı gibi yönetmeliklerin içerisinde de yer almamaktadır. Dolayısıyla burada kesin bir şey söylemek mümkün değildir. Fakat söz konusu durumun engelli işçilerin aleyhine olduğu söylenebilmektedir. Ülkemizde her ne kadar engellilere pozitif ayrımcılık yapılıyor ise tam olarak yeterli değildir. Bazı konular kanun ya da yönetmeliklerde hiç yer almaz iken bazıları ise bu durumda olduğu gibi net değildir ve kişiden kişiye göre değişebilmektedir. Gece verilecek bir işi engelli bir kişi zorlanmadan yapabilirken bir diğeri ise yapamayacaktır. Bu da söz konusu sorunun cevabının kişiden kişiye göre değişmesi anlamına gelmektedir.

Ülkemizde Engelli İşçi Çalışma Şartları

Engelli işçi çalışma şartları incelenerek genel olarak değerlendirme yapıldığında engellilere verilen hakların olduğu, pozitif ayrımcılık yapıldığı söylenebilmektedir. Fakat bunların düzeyi yeterli değildir ve mutlaka biraz daha artırılması gerekmektedir. Örneğin 50’den fazla işçi çalıştıran işletmelerin bu çalışanlarının en az %3’ü engelli olmalıdır şeklinde bir zorunluluk bulunmaktadır. Bu oran bir miktar daha artırılabilir ve böylece engelliler için daha fazla iş alanı açılmış olur.